Siemensstadt, restanten van een industriecultuur

Herinnering aan een groots industrieel verleden.

[newsletter_lock]

Het initiatief van SIEMENS om eind 19e eeuw een eigen woonwijk te bouwen in het westen van Berlijn, kon niet bepaald op applaus rekenen. Het bestuur van de wijk Charlottenburg vreesde verstedelijking rondom haar villawijken. Spandau vreesde vervolgkosten. En toch kwam deze bijzondere wijk tot stand.

Het verlaten station langs de stilgelegde Siemensbahn. ©️
Beelden uit Siemensstadt ©️
De wijk is te bereiken met de S-Bahn U7, uitstappen Siemensdamm.
En met de bussen 123, 139 en N7.

Onwelkom

SIEMENS was niet meteen welkom in Spandau. Het zou nog 5 jaar na 1899 duren voordat Spandau in 1904 toestemming verleende om een aan de SIEMENS-fabrieken gekoppelde woonwijk te bouwen. De aanvankelijk ‚Siedlung Nonnendamm‘ genoemde wijk telde 845 woningen, voornamelijk van maximaal 4 verdiepingen. Een deel van de wijk zou gerealiseerd worden in de toen nog ongeschonden natuur. In het project waren ook 91 zakelijke panden zoals winkels voorzien. 

Modern wonen

SIEMENS bouwde woningen met het op dat moment als modern wooncomfort bekendstaande kwaliteit.
In het begin werden verschillende namen gehanteerd voor de nieuwe wijk. Maar met de overdracht van de wijk van Charlottenburg naar Spandau veranderde kort erna in 1914 de naam definitief in ‚Siemensstadt‘.  SIEMENS zorgde ook zoveel mogelijk voor de voorzieningen. Zo bouwde zij een telefooncentrale voor de wijk.

Telefonie was een van de peilers van SIEMENS, zoals zij later ook auto’s zou maken, een kabelfabriek zou opzetten. Telde Siemensstadt in 1905 in ruim 200 inwoners, in 1914 waren dat er al 7.000. Het bedrijf bood in 1914 maar liefst aan 31.700 mensen werk.

Verder lezen >>>

Dwangarbeid

In de Tweede Wereldoorlog groeide SIEMENS verder. In 1941 werkten er 67.000 medewerkers. Daarvan was een aanzienlijk deel dwangarbeider, te werk gestelde gevangenen en krijgsgevangenen.
SIEMENS was niet alleen de bouwer van de wijk, maar maakte er zonder al te invloed van het stadsbestuur de dienst uit. Zij zorgde voor alle voor het functioneren van de wijk noodzakelijke voorzieningen, voor eigen kosten. Daarbij behoorden ook gemeenschapshuizen, kinderdagverblijven, sportvelden, kerken, volkstuintjes en scholen.
Ondanks de omliggende natuur, hoefde SIEMENS zich geen beperkingen op te leggen. Natuur- en milieuwetten waren er nauwelijks en het Bezirk had de wil noch de macht om SIEMENS bij te sturen.

Vervoer te voet

Het was begin 20e eeuw niet eenvoudig om de fabrieken te bereiken. Arbeiders kwamen uit Charlottenburg en uit Berlijn. Spandau was toen nog geen onderdeel van Berlijn. Pas in 1920 werden de ‚randgemeenten‘ samen de stad Berlijn.
Arbeiders die aankwamen op station Westend moesten na aankomst nog een onverharde weg te voet afleggen. Aan het eind moest men wachten totdat de pont hen overzette over de Spree.
Maar ook diegenen die aankwamen op station Jungfernheide, of zij die in Charlottenburg woonden, moesten de slecht begaanbare Nollendamm aflopen. Alleen de gelukkigen die in Spandau woonden konden van de scheepsverbinding van SIEMENS gebruik maken.

Lees verder onder foto’s >>

Wonen in Siemensstadt ©️
Wonen in Siemensstadt. ©️

Verloop door reistijd

Het is dan ook niet verbazingwekkend dat er een groot verloop onder de werkers was. Uren reistijd en de zware arbeid hielden velen dan ook niet vol. SIEMENS deed er alles aan om het verloop terug te dringen. De lonen waren hoog, er was een bedrijfsarts, verzekering tegen ziektekosten en arbeidsongeschiktheid, men verkortte de arbeidstijd, werkers konden goedkoop inkopen doen, met kon kosteloos verder worden opgeleid. Het mocht niet baten. Er kwamen nieuwe S-Bahnverbindingen zoals in 1908 van Altstadt Spandau. In 1929 volgde de ‚Siemensbahn‘. Het traject zou in 1980 buiten bedrijf worden gesteld. Het traject en S-Bahnhof Siemensstadt ligt sindsdien te verpieteren. Recentelijk zijn er weer stemmen opgegaan om deze lijn opnieuw te openen.

Bedrag € -

Siemens als overheid

Tot ver in de ’60-er jaren van de vorige eeuw was de invloed van SIEMENS op de levens van haar werknemers/bewoners alomvattend. Haar invloed nam overigens gaandeweg wel af. Al in 1942 met de hevige nachtelijke bombardementen op Berlijn, trokken fabrieken weg naar het westen van Duitsland, zo ook onderdelen van SIEMENS. De onzekere tijd na WOII, de deling, het versterkte de industriële leegloop van Berlijn. De hereniging in 1989 kon het tij niet meer keren en Berlijn als ‚Industriestandort‘ niet meer herstellen. Wat rest is de herinnering aan een welvarend leven, verroesten sporen en stations en een wijk die alle turbulentie heeft doorstaan: SIEMENSSTADT.


[/newsletter_lock]

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*